ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1998

 

Σύλλογος Ελλήνων Κοινωνιολόγων

Πλατεία Αγίων Θεοδώρων 3, Αθήνα

Τηλ.: 3255521

Τ.Θ.: 4239 Αθήνα 10210

 

Προς τον Υπουργό Δικαιοσύνης

Κύριο Ευάγγελο Γιαννόπουλο

 

Αθήνα 16 Απριλίου 1998

 

Θέμα: Η οργάνωση της λειτουργίας της Μονάδας απεξάρτησης τοξικομανών Θήβας στα πλαίσια της σωφρονιστικής και μετασωφρονιστικής πολιτικής.

 

Κύριε Υπουργέ

 

Με μεγάλη μας χαρά πληροφορηθήκαμε ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα και κατόπιν συνεργασίας των Υπουργείων Δικαιοσύνης και Υγείας και Πρόνοιας θα ξεκινήσει η στελέχωση και λειτουργία της Μονάδας Απεξάρτησης Τοξικομανών στη Θήβα. Θεωρούμε τη λειτουργία ενός τέτοιου κέντρου απόλυτα αναγκαία, δεδομένου ότι η αύξηση των τοξικομανών ανάμεσα στους κρατούμενους, οι οποίοι και δεν υποβάλλονται σε κανενός είδος θεραπευτική αγωγή, προσλαμβάνει τα τελευταία χρόνια ανησυχητικές διαστάσεις.

Αυτή η πρωτοβουλία θα διασφαλίσει μεταξύ άλλων και το διαχωρισμό των κρατουμένων, έτσι ώστε να αποφεύγεται η διάχυση και αναπαραγωγή παθογόνων μορφών προσαρμογής στις συνθήκες εγκλεισμού, οπότε και αποτελεί ουσιαστική παρέμβαση προς την κατεύθυνση της αναμόρφωσης και του εξανθρωπισμού του σωφρονιστικού συστήματος.

Πιστεύουμε ότι μια σωφρονιστική πολιτική με στόχο την οριοθέτηση κατάλληλων συνθηκών κοινωνικοποίησης των κρατουμένων είναι σε θέση να μειώσει τις αρνητικές συνέπειες του εγκλεισμού. Πολιτικές που μπορούν να στραφούν αποτελεσματικά προς την κατεύθυνση αυτή είναι οι εξής:

 

1.         Η συγκρότηση και αναβάθμιση των κοινωνικών υπηρεσιών σε διεπιστημονική βάση, οι οποίες σήμερα υπολειτουργούν από πλημμελές αριθμό προσωπικού, αποτελούμενο αποκλειστικά από κοινωνικούς λειτουργούς, και με ελλείψεις οι οποίες δυσχεραίνουν τόσο την επαφή με τους κρατούμενους, όσο και τις συνθήκες εργασίας του προσωπικού τους.

2.         Η διεύρυνση των δυνατοτήτων απασχόλησης των κρατουμένων, που σε αντίθεση με το σύστημα των αγροτικών φυλακών, στις δικαστικές φυλακές μοιάζουν σήμερα σχεδόν ανύπαρκτες.

3.         Η οργάνωση εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης  μπορούν να συντελέσουν αποφασιστικά στη διαπαιδαγώγηση και την προετοιμασία των κρατουμένων για την κοινωνική τους επανένταξη.

Θυμίζουμε ότι η επιτακτική ανάγκη διαμόρφωσης των παραπάνω πολιτικών τονίζεται και στην έκθεση της διακομματικής επιτροπής, που συγκλήθηκε το 1994 με θέμα την εξέταση της κατάστασης του σωφρονιστικού συστήματος στη χώρα μας.

Με την ευκαιρία της λειτουργίας της Μονάδας Απεξάρτησης τοξικομανών κρατουμένων και εξ’ αιτίας του ευαίσθητου αντικειμένου της, πιστεύουμε ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί πιλοτικά η αναδιοργάνωση των υπηρεσιών των σωφρονιστικών ιδρυμάτων της χώρας μας, με έμφαση στον κοινωνικό σχεδιασμό, ο οποίος θα πραγματοποιείται σε κεντρ4ικό και περιφερειακό επίπεδο από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και τις υπηρεσίες των σωφρονιστικών ιδρυμάτων.

Ένα δεύτερο σημείο στο οποίο θα θέλαμε ιδιαίτερα να επιμείνουμε αφορά την απουσία δομών μετα-σωφρονιστικής πολιτικής που είναι απόλυτα αναγκαίες, ιδιαίτερα στην περίπτωση των τοξικομανών κρατουμένων. Γνωρίζουμε όλοι ότι οι αποφυλακισμένοι αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες επανένταξης στον ευρύτερο κοινωνικό χώρο, και ιδιαίτερα όσοι υπήρξαν εξαρτημένοι από τη χρήση ναρκωτικών ουσιών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν σοβαρούς κινδύνους επαναφοράς στην εξάρτηση και την ανομική συμπεριφορά.

Κρίνεται επομένως απόλυτα επιβεβλημένη η δημιουργία και η αποτελεσματική οργάνωση υπηρεσιών μετά-σωφρονιστικής πολιτικής οι οποία θα εστιάζεται στους εξής στόχους:

1.         την προετοιμασία της κοινωνικής επανένταξης των κρατουμένων

2.         την επαγγελματική τους αποκατάσταση

3.         τη φιλοξενία των κρατουμένων, ενδεχομένως με την οργάνωση ξενώνων, γι’ αυτούς που στερούνται άμεσου οικογενειακού περιβάλλοντος ή αυτό τους απορρίπτει ή είναι ιδιαίτερα διαταραγμένο, φαινόμενα, τα οποία διαφαίνονται στατιστικά κάθε άλλο παρά περιορισμένα.

Με βάση τις παραπάνω επισημάνσεις πιστεύουμε ότι η στελέχωση δομών μετασωφρονιστικής πολιτικής θα πρέπει να γίνεται από άρτια καταρτισμένους επιστήμονες, κοινωνιολόγους, εγκληματολόγους ψυχιάτρους ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς.

Η παραβατικότητα και ιδιαίτερα αυτή των τοξικομανών αποτελεί φαινόμενο ιδιαίτερα πολύπλοκο και αντιφατικό και χρήζει συνεπώς διεπιστημονικής προσέγγισης από ευρύ φάσμα επιστημών και τεχνικών, ανάμεσα στις οποίες εξέχουσα θέση κατέχει η κοινωνιολογία.

Θεωρούμε ότι η συγκρότηση και στελέχωση της Μονάδας Απεξάρτησης Τοξικομανών κρατουμένων, καθώς και προγραμμάτων θεραπείας, εκπαίδευσης και κατάρτισης, θα πρέπει να παραμείνει στον έλεγχο και την αρμοδιότητα του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Κρίνουμε επίσης απαραίτητη τη στήριξη των υπηρεσιών, με την παρουσία κοινωνιολόγων σε επαρκή αριθμό, που θα έχουν ως αντικείμενο τον κοινωνικό σχεδιασμό, την οργάνωση της απασχόλησης και την προετοιμασία της κοινωνικής επανένταξης των κρατουμένων.

Οι κοινωνιολόγοι όπως προκύπτει από το αντικείμενο αλλά και το χαρακτήρα και την οργάνωση των σπουδών τους είναι από τους πλέον ειδικά καταρτισμένους επιστήμονες σε θέματα κοινωνικού σχεδιασμού και εποπτείας των κοινωνικών διαστάσεων της σωφρονιστικής πολιτικής.

Η ευρεία τους εξοικείωση με επιστήμονες προσεγγίσεις ανάλογων εφαρμογών σε διεθνές επίπεδο τους καθιστούν αρμόδιους να ασκήσουν επιτελικό ρόλο στη δομή και τη σύνθεση των κοινωνικών υπηρεσιών του σωφρονιστικού συστήματος, καθώς και στην εδραίωση του συντονισμού των παραπάνω ενεργειών.

Και ενώ οι νομοθετικές ρυθμίσεις που διαθέτουμε σήμερα θεωρούνται επαρκείς σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όλοι διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις, ελλιπής οργάνωση των φορέων που ασκούν τη σωφρονιστική αγωγή και ουσιαστική απουσία μέριμνας για την κοινωνική επανένταξη των αποφυλακισμένων.

Είναι ανάγκη να δρομολογηθούν στο άμεσο μέλλον παρεμβάσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την προώθηση της εργασίας, της εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης των κρατουμένων και την ταχεία εφαρμογή των παραπάνω πολιτικών, δεδομένων και βάση και τις επίσημες εξαγγελίες σχετικά με την αναδιάρθρωση της σωφρονιστικής αγωγής των ανήλικων παραβατών.

Επιπλέον στο επίπεδο της κοινωνικής επανένταξης των αποφυλακισμένων είναι σημαντικό να συσταθούν οι δομές εκείνες οι οποίες θα συντελέσουν στη μείωση του κοινωνικού τους αποκλεισμού και θα συμβάλλουν αποτελεσματικά στον περιορισμό φαινομένων επανάληψης της παραβατικής συμπεριφοράς.

Ελπίζουμε οι επισημάνσεις μας να ληφθούν σοβαρά υπ’ όψιν κατά τον καθορισμό των μέτρων και εφαρμογών της σωφρονιστικής πολιτικής.

Παρακαλούμε να μας απαντήσετε στον παρόν υπόμνημα και να μας ενημερώσετε για τις προσεχείς μας ενέργειες.

Σας ευχαριστούμε εκ των προτέρων

 

 

Με εκτίμηση,

 

το Δ.Σ.

του Συλλόγου Ελλήνων Κοινωνιολόγων

 

Η Πρόεδρος                                                    Ο Γραμματέας

 

 

Κοινοποίηση:

Γενικό Γραμματέα Υπουργείου Δικαιοσύνης

κύριο Γιάννη Ανδρεόπουλου

Γενικό Διευθυντή Σωφρονιστικής πολιτικής

κύριο Αθανάσιο Φαρρή